Mark Tully ଭାରତୀୟଙ୍କ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱର
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ :(ନରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି)-ସାର୍ ମାର୍କ ଟୁଲି ୨୪ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୫ ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୯୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ହୋଇଯାଇଛି। କଲିକତାରେ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରିଟିଶ–ଭାରତୀୟ ସାମ୍ବାଦିକ ମାର୍କ ଟୁଲି ସକ୍ରିୟ ସାମ୍ବାଦିକତାରୁ ଅବସର ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ସମ ଚରିତ୍ର ପାଲଟି ଯାଇଥିଲେ।
ପାଦ୍ରୀ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ଥିବା ଟୁଲି ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ବିବିସିରେ ଯୋଗ ଦେଇ ପ୍ରାୟ ତିନି ଦଶନ୍ଧି ଧରି କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଜୁଲାଇ ୧୯୯୪ରେ ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ବିବିସିର ଡାଇରେକ୍ଟର ଜେନେରାଲ୍ ଜନ୍ ବର୍ଟଙ୍କ ସହ ତୀବ୍ର ମତଭେଦ ପରେ ସେ ଏହି ପଦତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ବର୍ଟ ବିବିସିକୁ ସେହି ସମସ୍ତ ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ନିର୍ଭରତା କମାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯାହା ବ୍ରିଟିଶ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପ୍ରସାରକକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ସୂଚନା ପରିଦୃଶ୍ୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲା।
୧୯୭୫ ର ଜରୁରୀକାଳ ସମୟରେ କିମ୍ବା ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ହତ୍ୟା ସମୟରେ—ଯେତେବେଳେ ସମ୍ବାଦ ବହୁତ ସୀମିତ ଥିଲା—ସେହି ସମୟରେ ମାର୍କ ଟୁଲିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବିବିସି ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ଘଟଣାବଳୀକୁ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଶର୍ଟୱେଭ୍ ରେଡିଓ ସେଟ୍ ସହ ଭାବ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଟୁଲିଙ୍କ ସ୍ୱରରେ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣୁଥିଲେ। ଜରୁରୀକାଳ ସମୟରେ ଘୋଷିତ କଟକଣା (ସେନ୍ସରଶିପ୍) ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିବାବେଳେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ଦେଶ ଛାଡ଼ିବାକୁ କହିଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ମାର୍କ ଟୁଲି ଜାତୀୟ ଆଲୋଚନାର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଅନେକ ଐତିହାସିକ ଓ ଯୁଗ- ପରିବର୍ତ୍ତନକାରୀ ଘଟଣା, ଯାହାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆବାସୀମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଟୁଲି କିପରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରିପୋର୍ଟ କରିଥିଲେ ତାହା ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପରିସ୍ଫୁଟ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତ–ପାକିସ୍ତାନ ଯୁଦ୍ଧ, ପାକିସ୍ତାନର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜୁଲଫିକାର ଅଲି ଭୁଟ୍ଟୋଙ୍କୁ ଫାସୀ, ୧୯୮୪ ର ଭୋପାଲ ଗ୍ୟାସ ଦୁର୍ଘଟଣା ଏବଂ ଅପରେସନ୍ ବ୍ଲୁ ଷ୍ଟାର, ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ହତ୍ୟା ଏବଂ ବାବ୍ରି ମସଜିଦ ଧ୍ୱଂସ—ଏ ସବୁ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ତାଙ୍କ ସହକର୍ମୀ ଆଣ୍ଡ୍ରୁ ହ୍ୱାଇଟହେଡ୍ ତାଙ୍କୁ “ବ୍ରିଟିଶ ରାଜର ଏକ ସନ୍ତାନ” ବୋଲି କହିଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତ କଥାକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ଅଟୁଟ ସାମ୍ବାଦିକ ଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ଲେଖିଛନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ସେ ପରେ ବିବିସିର “ଭାରତର ସ୍ୱର” ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ, “୧୯୯୨ ମସିହାରେ ଉତ୍ତର ଭାରତର ଛୋଟ ସହର ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ସେ ଗଭୀର ବିପଦର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସାମ୍ନା କରିଥିଲେ। ସେ ଏକ ବିଶାଳ ହିନ୍ଦୁ କଠୋରପନ୍ଥୀ ଭିଡ଼କୁ ଏକ ପୁରାତନ ମସଜିଦ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା ଦେଖିଥିଲେ। ବିବିସି ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଥିବା ଭିଡ଼ର କିଛି ଲୋକ ‘ମାର୍କ ଟୁଲିଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦିଅ’ ବୋଲି ନାରା ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଇଥିଲେ। ସେ କିଛି ଘଣ୍ଟା ଧରି ଗୋଟିଏ କକ୍ଷରେ ବନ୍ଦ ରହିଥିଲେ, ପରେ ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ କର୍ମଚାରୀ ଓ ଜଣେ ହିନ୍ଦୁ ପୁଜାରୀ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଦିଗରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।”
